Utilisateur:Dhegiha/brouillon yokuts
Définition, traduction, prononciation, anagramme et synonyme sur le dictionnaire libre Wiktionnaire.
Sommaire |
Brouillon langues yokuts [modifier]
- « ʼ », « ʰ », « ṣ », « čʰ »
Vocabulaire [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | dumna | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ami | noːčʰi pyo | noːcʰ pyo | noːčʰi pyo | noːčʰi pyo | noːčʰi scl | noːc̣ʰi pyo | ||||||||
| eau | ʔelikʼ poy | ʔilikʼ poy | ʔilikʼ scl | ʔilikʼ yot | ʔilikʼ poy | ʔilakʼ poy | ʔilikʼ shi | ʔitikʼ poy | ʔitikʰ scl | ʔilikʼ scl | ʔilakʼ poy | |||
| feu | ʔoṣot pm | ʔoṣitʰ scl | ʔuṣitʰ yot | ʔuṣitʰ yot | ʔuṣitʰ | ʔoṣitʼ shi | ʔusitʰ pm | ʔušitʰ scl | ʔoṣitʰ scl | |||||
| enfant | witʰep poy | witʰep poy | witʰep poy | |||||||||||
| porte | sunʼuč slc | ṭʰuŋoːšut slc | ||||||||||||
| alène | pawukʰ slc | pʼaːwʼukʰ slc | ||||||||||||
| ficelle | čʼekiyʼ poy | cʼikeyʼ poy | ||||||||||||
| larme | meŋal pyo | manal pyo | maŋal pyo | maŋat pyo | manal pyo | maːŋal pyo | ||||||||
| flèche | kʼelkʼal pm | tʼoyos shi | tʼuyos ~ṣikʰil shi | |||||||||||
| arc | keṭŋalʼ pm | nukʼon scl | ṭʼalapʰ scl | tayapʰ scl | ṭʼalapʰ scl | |||||||||
| chaman | ʔeŋṭʰew pyo | ʔaŋṭʰuw pyo | ʔaŋṭʰu scl | ʔanṭʰuw pyo | ʔanṭʰuw pyo | |||||||||
| été scl | hayaːlew | hayal | ||||||||||||
Zoologie, botanique, biologie [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | dumna | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| bec | pumuṭʼ shi | |||||||||||||
| corne | ʔešilʼ pyo | ʔïšïl ~ ʔeṣilʼ pyo | ʔïṣat pyo | ʔiṣelʼ pyo | ʔešil pyo | |||||||||
| écorce, peau d'un fruit | ṭʼoːtot shi | |||||||||||||
| fleur scl | ʔeːlaw | ʔeːtaw | ʔeːlaw | |||||||||||
| gland | pʰetʰuṣ poy | pʰutʰuṣ poy | pʰutʰuṣ poy | pʰutʰuṣ poy | ||||||||||
| œuf | hon slc | hoŋ slc | hon slc | |||||||||||
| queue | kʼutʼ scl | kutʰ scl | kʼutʼuṣ scl | |||||||||||
| racine scl | hoːpʰul | hoːpʰut | hoːpʰul | |||||||||||
| sang | pʰaːyax scl | pʰaːyax scl | ||||||||||||
Anatomie [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| bouche | šemaʔ ~ semaʔ poy | sabaʔ poy | ṣamaʔ ~ šamaʔ poy | samʼ poy | šamaʔ poy | šama scl | samaʔ scl | samʼ poy | šamaʔ poy | ||||
| cheville | kʰuyo scl | kʰuyuʔ scl | |||||||||||
| cœur | honhon scl | ʔuṣakʼ poy | ʔuṣukʼ scl | honhon scl | hoŋhoŋ scl | ʔuṣukʼ scl | ʔuṣakʼ poy | ʔuṣukʼ poy | |||||
| corps | pʰoːlutʰ shi | ||||||||||||
| cuisse scl | kʼowiy | kʼowiy | |||||||||||
| dent | tʰeːli | tʰeːtiy | tʰeːti | ṭʰeːyiy | |||||||||
| épaule scl | kʼapṣal | kʼapsay | |||||||||||
| foie scl | tipʰ | tipʰ | tipʰ | ||||||||||
| langue scl | tʰalxas | tʰatxaṭʰ | tʰalxaṭʰ | ||||||||||
| nez | ṭʰeŋikʼ pyo | ṭʰidikʼ pyo | sinikʼ pyo | ṭʰinikʼ pyo | ṭʰïŋakʼ ~ ṭʰiŋakʼ pyo | ṭʰïŋïkʰ pyo | ṭʰinikʼ pyo | ṭʰiŋakʼ ~ ṭʰiŋakʼ pyo | |||||
| oreille scl | tʰukʼ | tʰukʰ | tʰukʼ | ||||||||||
| œil | sesaʔ ~ šešaʔ pyo | sasaʔ pyo | ṣaṣaʔ scl | sas pyo | šašaʔ pyo | šaša scl | sasaʔ scl | sas ~ sasal pyo | |||||
| ongle | xeːsix pyo | xeːšix pyo | kʰeːšikʰ pyo | xeːsix pyo | xeːšix pyo | ||||||||
| os | čʼey | cʼiy | čʼiːy | cʼiy | |||||||||
| poitrine | pʰiʔis shi | ||||||||||||
| sourcil | tʼimeːsil | čimeːžit | tʼimeṭʰ | ||||||||||
| tendon | pʰikʰil | pʰikʰetʰ | pʰikʰet | pʰikʰil | |||||||||
Géographie, astronomie [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | dumna | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| étoile | cʼoyoːtas pm | čʼayataš | čʼaytaṣ scl | čʼaytʼas scl | čʼoytʰoš scl | cʼaytas scl | ||||||||
| montagne | lomatʰ ~ lomotʰ poy | lubitʰ poy | lumitʰ poy | lomitʰ scl | tumitʰ poy | tomitʰ scl | lomitʰ scl | lomitʰ ~ lomotʰ poy | ||||||
Parenté [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| frère de la mère | ʔaːkas scl | ʔaːkas gg | ʔakaš scl | ʔaːkaṣ scl | |||||||||
| belle-mère | ʔontʰipʰ scl | ʔontʰipʰ gg | ʔontʰipʰ scl | ʔontʰipʰ scl | |||||||||
| père | nopʰopʰ scl | nopʰopʰ yot | natʰetʰ gg | nopʰopʰ scl | |||||||||
| beau-frère | napʰaːtʰum gg | nipʼey scl | nipʰiy scl | ||||||||||
| frère aîné | nipečʼ scl | nipečʼ gg | nipečʰ scl | nipecʼ scl | |||||||||
| frèrecadet | neʔeṣ scl | neːʔeš scl | neʔeṣ scl | ||||||||||
| sœur du père | nuṣoṣ scl | nažož scl | nusos scl | ||||||||||
| beau-père | naxaːmʼiṣ scl | naxamiš scl | naxaːmis scl | ||||||||||
| sœur de la mère | nikʰetʼ scl | nikʰet scl | |||||||||||
| mère | noʔom scl | noʔom yot | noʔom scl | ||||||||||
| belle-fille | ʔonmil scl | ʔonmit scl | ʔonmil scl | ||||||||||
| belle-sœur | ʔinpay scl | ʔonpʰoy scl | ʔonpoy scl | ||||||||||
| beau-fils | napʰaːtʰim scl | napʰaːtʰum scl | napʰaːtʰim scl (mari de la sœur) |
||||||||||
| sœur aînée | naʔatʰ scl | naʔatʰ scl | naʔatʰ scl | naʔat scl | |||||||||
| sœur cadette | noʔotʼ scl | noʔotʼ yot | noːʔotʰ scl | noʔot scl | |||||||||
| neveu | pučʼon scl | pucʼoŋ scl | pučoŋ scl | pucʼon scl | |||||||||
| fils | počʼon yot | ||||||||||||
| bébé | ʔaːxil yot | ||||||||||||
| mari | loːwitʰ yot | ||||||||||||
Animaux [modifier]
Verbes [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| avaler | meːkʼi scl | meːkʼi scl | |||||||||||
| combattre | pʰaʔseʔ scl | pʰaʔaṭʰ scl | pʰaʔaṭʰ scl | ||||||||||
| dormir | ʔenṭʰim pyo | ʔeŋṭʰam pyo | ʔiŋaṭʰ pyo | ||||||||||
| rêver | ʔanaswomʼ pyo | ʔanaṭʰwal pyo | |||||||||||
| être malade | tʰixtʰin scl | čʰïxïčʰ scl | tʰextʰin scl | ||||||||||
| fleurir | ʔeːliw shi | ||||||||||||
| souffler sur | pʰoːṣu shi | ||||||||||||
| souffler vent | ʔiːlwiyi shi | ||||||||||||
| coudre | peːwin scl | peːwin scl | peːwin scl | ||||||||||
| courir | lihim scl | lihim scl | |||||||||||
| tirer (shoot) | tʼuyoʔ scl | tʼuyu scl | |||||||||||
| trouver | pokʼo scl | pokʼo scl | |||||||||||
| voir | ʔëkʰa scl | ʔeːkʼa scl | |||||||||||
| voler (steal) | ʔoːṣu scl | ʔoːṭʼu scl | |||||||||||
Numéraux [modifier]
| palewyami | bas san joaquin | chukchansi | gashowu | hometwoli | tachi | wikchamni | yawdanchi | yawelmani | tulamni | choynimni | chawchila | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| un | yitʼ pm | yetʼ scl | yetʼ | yetʰ scl | yetʼ scl | ||||||||
| deux | poŋoy pyo | podoy pyo | ponoy scl | puŋi ~ puŋiy pyo | poŋoy | pʰoŋoy scl | ponoy scl | puŋi ~ puŋiy pyo | punoy pyo | ||||
| trois | ṣoːpin pm | ṣoːpʰit pyo | ṣoːpʰin scl | ṣoˑpʰ pyo | soːpʰin | šoːpʰin scl | ṣoːpʰin scl | ||||||
| quatre | hetpeŋay pm | hatʰpanay scl | hatʰpʰaŋiy | hatʼpʰaŋi scl | hotponoy scl | ||||||||
| cinq | yetselay pm | yitʼṣinil scl | yitʼšiŋit | yïtʰšiŋutʰ scl | yicʼinil scl | ||||||||
| six | cʼilipʰiʔ pm | čʼolipʼiy scl | čʼutipʰiy | čʼutipʰi scl | cʼolippʰiy scl | ||||||||
| sept | nomcin pm | nomčʼin scl | nomčʼin | nomčʰin scl | nomcʼil scl | ||||||||
| huit | menʼus pyo | munʼoṣ scl | munʼas pyo | munʼoš | munʼoš scl | munʼos scl | munʼas pyo | ||||||
| neuf | likiyiʔ pm | noːnipʼ scl | saponhot scl | noːnip | noːnipʰ scl | sopʰonhot scl | |||||||
| dix | ṭʼeyuwʼ pm | čʼeyew scl | ṭʼiyew | ṭʰiyew scl | ṭʼiyʼew scl | ||||||||
Codes langues [modifier]
Langues yokuts
- yok-chk : chukchansi
- yok-chw : chawchila
- yok-dum : dumna
- yok-gas : gashowu
- yok-hom : hometwoli
- yok-lsj : bas san joaquin
- yok-nop : noptinte
- yok-nut : tachi
- yok-tul : tulamni
- yok-wik : wikchamni
- yok-ywd : yawdanchi
Sources [modifier]
- gg ou wikchamni (sans précision) : Geoffrey Gamble, Wikchamni Grammar, University of California Publications in Linguistics, Vol. 89, Berkeley and Los Angeles, University of California Press, 1978.
- pm : Howard Berman, Merriam’s Palewyami Vocabulary, International Journal of American Linguistics, Vol.68, n°4, pp. 428-446, 2002.
- pyo : Kenneth W. Whistler, Victor Golla, Proto-Yokuts Reconsidered, International Journal of American Linguistics, Vol. 52, No. 4, pp. 317-358, 1986.
- scl : Victor Golla, Comparative Yokuts Phonology, Studies in Californian Linguistics (éditeur, William Bright), pp. 54-66, University of California Publications in Linguistics, Vol.34, Berkeley and Los Angeles, University of California Press, 1964.
- yot : Geoffrey Gamble (éditeur), Yokuts Texts, Native American Texts Series 1, Berlin, Mouton de Gruyter, 1994.