idus
Définition, traduction, prononciation, anagramme et synonyme sur le dictionnaire libre Wiktionnaire.
Sommaire |
Latin [modifier]
Étymologie
- Souvent écrit eidus dans les inscriptions. Selon Macrobe, c’est le déverbal de iduo (« diviser »), mais Macrobe est le seul a utiliser ce verbe qu’il pourrait avoir créé pour expliquer idus comme mot signifiant « division du mois ».
- On pourrait [1] le rapprocher du sanscrit इन्दु, indu (« goutte, boule, lune [peut-être pleine lune] »), apparenté [2] au grec ancien οἶδος, oidos (« grosseur »).
Nom commun
| Cas | Pluriel |
|---|---|
| Nominatif | idūs |
| Vocatif | idūs |
| Accusatif | idūs |
| Génitif | iduum |
| Datif | idibus |
| Ablatif | idibus |
īdus /ˈiːduːs/ féminin pluriel
- Ides, quinzième jour des mois de mars, de mai, de juillet et d’octobre dans le calendrier des anciens Romains, et le treizième des autres mois → voir calendae et nonae.
- res ante idus acta sic est: nam haec idibus mane scripsi, Cicéron. Fam. 1, 1, 3
- duas epistulas accepi postridie idus, alteram eo die datam, alteram idibus, Cicéron. Att. 15, 17, 1
- idus Januarias, César. B.C. 1, 5, 4
- omnia licet concurrant: idus Martiae consolantur, Cicéron. Att. 14, 4, 2
- stulta jam iduum Martiarum est consolatio, Cicéron. Att. 15, 4, 2
- si quid vellent, a. d. idus Apr. reverterentur, César. B.G. 1, 7
- iduum Septembrium dies, Tacite. A. 2, 32
- postero iduum dierum, Tacite. H. 1, 26
- après les ides.
- (Finance) Les intérêts étaient dus aux ides :
- fenerator Alphius, Jam jam futurus rusticus, Omnem redegit idibus pecuniam, Quaerit Kalendis ponere, Horace. Epod. 2, 69
- diem pecuniae Idus Novembres esse, Cicéron. Att. 10, 5, 3
- jam vel sibi habeat nummos, modo numeret Idibus, Cicéron. Att. 14, 20, 2
- praetermitto ruinas fortunarum tuarum, quas omnes impendere tibi proximis Idibus senties, Cicéron. Cat. 1, 6, 14
- (Éducation) C’est également le jour du paiement des frais de scolarité, du minerval.
- (pueri) Ibant octonis referentes idibus aera, Horace. S. 1, 6, 75; v. Orell. ed h. 1.
Dérivés
Mots dérivés dans d’autres langues
Voir aussi
- idus sur Wikipédia (en latin)

Références
- Félix Gaffiot, Dictionnaire latin français, Hachette, 1934 (idus)
- [1] Charlton T. Lewis & Charles Short, A Latin Dictionary, Clarendon Press, Oxford, 1879 (idus)
- [2] Julius Pokorny, Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch, radical *oid-